De Europese economie zinkt elke dag een beetje dieper weg. Het Griekse volk zal over enkele weken voor het eerst sinds het uitbreken van de crisis naar de stembus kunnen trekken om zijn stem te laten horen. Als de stembusuitslag geen duidelijke meerderheid in het parlement oplevert, zal de situatie alleen maar nog uitzichtlozer worden. Maar ligt dat niet voor de hand? We kunnen er redelijkerwijs van uitgaan dat een al dan niet georganiseerde wanbetaling al ruim door de markten is ingeprijsd. De ECB, die nu wordt geleid door de pragmatische Mario Draghi, heeft er met haar succesvolle herfinancieringstransacties op drie jaar voor financiële instellingen van de eurozone voor gezorgd dat een dergelijke crisis (Griekenland, Portugal enz.) niet zal leiden tot een liquiditeitscrisis in de bankensector. In dat opzicht zijn de kwantitatieve monetaire maatregelen van de ECB een succes gebleken. Nou ja, een gedeeltelijk succes. De banken hebben deze goedkope financiering namelijk vooral gebruikt om hun balans te verbeteren en in staatsobligaties van hun eigen land te beleggen, waardoor de rente in landen als Italië en Spanje fors (maar niet noodzakelijk duurzaam) is gedaald, terwijl het deel dat voor de financiering van de reële economie wordt aangewend erg beperkt blijft.

• ALLEEN EEN EFFICIëNTE DOORWERKING VAN HET MONETAIRE BELEID NAAR DE REëLE ECONOMIE KAN DE DRASTISCHE EN OP DEZELFDE LEEST GESCHOEIDE BEZUINIGINGSMAATREGELEN DIE OVERAL IN EUROPA WORDEN GENOMEN, VOOR EEN DEEL COMPENSEREN.

  • Zonder groei kunnen immers noch de tekorten, noch de staatsschulden worden teruggedrongen. Dat geldt al voor landen die geen grote onevenwichtigheden hebben gekend, zoals Nederland, en uiteraard is de situatie nog veel ernstiger in landen als Spanje, Portugal en Italië. Het is een illusie te geloven dat de tekorten kunnen worden verminderd zonder groei of inflatie. Kunnen de Spaanse banken het doorgeefluik zijn tussen het monetaire beleid en de reële economie? Dat valt te betwijfelen. Kan de binnenlandse vraag standhouden bij een nog altijd toenemende werkloosheid van momenteel 23%? Dat is niet wat de Europese bedrijven ons zeggen. Zij zien de bestellingen uit Spanje namelijk kelderen. Het is duidelijk dat de begrotingsdoelstellingen niet gehaald zullen worden, niet in Portugal en Spanje, en zelfs niet in Frankrijk. Daar wordt de onzekerheid als gevolg van de presidentsverkiezingen nog versterkt door een pijnlijk oppervlakkige politieke discussie, die volledig voorbijgaat aan belangrijke vraagstukken die verband houden met de broodnodige bijsturing van ons samenlevingsmodel.

• HET EUROPESE ECONOMISCHE LANDSCHAP BLIJFT DUS BEZAAID MET STRUIKELBLOKKEN.

  • Alleen Duitsland geeft nog blijk van enige vitaliteit met een bloeiende arbeidsmarkt en een ogenschijnlijk onwankelbaar ondernemersvertrouwen, als we de index van het IFO-instituut in München mogen geloven. Laten we hopen dat de coalitie van Angela Merkel niet verzwakt uit de verkiezingen in Noord-Rijnland-Westfalen komt. Als dat wel gebeurt, dreigt het bestuur van de eurozone in de komende weken problematisch te worden. De eurozone zal waarschijnlijk wel niet imploderen, maar de ECB zal pas bij een zware crisis ingrijpen. Hoe het ook zij, de economie van de eurozone blijft over het geheel genomen het belangrijkste risico voor portefeuillebeheerders. De aandelenmarkten van de eurozone zijn voor de beurzen dan ook de belangrijkste risicobron, die de risicoaversie dreigt te doen toenemen. We geven dan ook de voorkeur aan termijncontracten op aandelenindexen van de eurozone om onze aandelenblootstelling tactisch te verminderen.

• DE AMERIKAANSE ECONOMIE BOEKT, IN SCHRIL CONTRAST MET DE EUROPESE, EEN GEZONDE GROEI, DIE NAAR VERWACHTING HET HUIDIGE TEMPO MIN OF MEER ZAL VASTHOUDEN.

  • We moeten natuurlijk niet te enthousiast worden. De economische groei schommelt namelijk maar rond de 2%, maar in vergelijking met een potentiële groei op middellange termijn van 0,6% tot 0,8% in de eurozone is dat een knappe prestatie, te meer daar een dergelijk groeicijfer het begrotingstekort en het schuldprobleem in een ander daglicht stelt. Sinds het herstel in 2009 inzette, werd de Amerikaanse groei vooral aangedreven door de bedrijfswinsten (de bedrijven hebben snel geherstructureerd en werven nu personeel), investeringen (door fiscale prikkels, die node worden gemist in de eurozone) en de export (de concurrentiepositie van het land is verbeterd door een daling van de dollar met 10 tot 15% tegenover de belangrijkste valuta's sinds het begin van de crisis). Het economische herstel is dus geenszins gebaseerd op een buitensporige stijging van activa, zoals vastgoed of aandelen.

• BEN BERNANKE, DIE IN ACADEMISCHE KRINGEN ZIJN SPOREN HEEFT VERDIEND MET ZIJN ONDERZOEK NAAR DE CRISIS VAN 1929...

  • Ben Bernanke, die in academische kringen zijn sporen heeft verdiend met zijn onderzoek naar de crisis van 1929 en het effect van de vroegtijdige verhoging van de rente toen het herstel was ingezet, houdt de mogelijkheid van een nieuwe ronde "kwantitatieve versoepeling" open. Hij zal er dus voor zorgen dat voldoende liquiditeiten beschikbaar zijn en zal alle delen van de rentecurve blijven manipuleren. Hoelang nog? Blijkbaar zolang de werkloosheid hoog blijft en de vastgoedsector geen duidelijke tekenen van herstel vertoont. Wat dit laatste punt betreft, hoeven we niet overdreven pessimistisch te zijn.In bepaalde staten gaan de prijzen namelijk weer in stijgende lijn. Bovendien stemt de daling sinds 2006 overeen met het gemiddelde van de grote cycli van de sector en verkeert de Amerikaanse bankensector in betere gezondheid dan de Europese. Een laatste niet onbelangrijk punt voor de Amerikaanse economie is dat de Verenigde Staten voor hun energievoorziening in snel tempo minder afhankelijk worden van andere landen, wat het land over enkele jaren een extra duw in de rug zal geven. De VS beschikken immers over aanzienlijke voorraden schaliegas, die bijna even groot zijn als die van China.

• CHINA STAAT NIET AAN DE RAND VAN DE AFGROND. DE ECONOMIE VAN HET LAND ZAL GEEN "HARDE LANDING" MAKEN, MAAR MET 7% TOT 7,5% GROEIEN.

  • Dat is nog altijd een knappe prestatie in een politiek overgangsjaar en een moeilijke economische context als gevolg van de Europese problematiek. U denkt nu misschien dat wij koppig vasthouden aan onze positieve visie op de Chinese economie, maar onze beheerders zijn in het afgelopen kwartaal door zes Chinese provincies gereisd – om er te spreken met bedrijfsleiders, gastarbeiders en universiteitsstudenten, een bezoek te brengen aan steden en de verbindingen tussen de steden zelf te ervaren – en hebben geen signalen opgevangen van een dreigende economische catastrofe in China. De economie is aan het begin van het jaar weliswaar vertraagd, maar we moeten ook naar de volumes kijken, met name wat de consumptie betreft. De snelle daling van de inflatie versterkt namelijk de indruk dat het groeitempo afneemt. In de vastgoedsector houden de centrale autoriteiten weliswaar vast aan hun beleid ten aanzien van vastgoed in het topsegment (hoewel de cijfers sinds het Chinese nieuwjaar bemoedigend zijn), maar grootschalige ontwikkeling van de sociale woningbouw blijft noodzakelijk. De behoefte daaraan wordt nog versterkt door de hervorming van de "hukou", een permanent verblijfsrecht voor gastarbeiders. Op een stadsbevolking van ruim 600 miljoen Chinezen, heeft bijna 30% (zo'n 200 miljoen) nog geen verblijfsvergunning. De volgende regeringsploeg zal grondige hervormingen moeten doorvoeren. Bij de studenten is de roep het luidst om de ongelijkheden weg te werken, maar er zijn nog heel wat andere uitdagingen, onder meer in de financiële sector, op belastinggebied, op het vlak van de gewenste afslanking van de overheidssector en de bestrijding van belangenconflicten van lokale machthebbers, enz. Deze overgangsperiode waarin de Chinese economie zich momenteel bevindt, mag ons echter niet doen vergeten dat het iets tragere groeitempo nog altijd benijdenswaardig hoog ligt, en vooral dat het, gezien het gewicht dat China nu heeft in de wereldeconomie, leidt tot een zeer aanzienlijke volumestijging van de vraag, zodat wij altijd wel beleggingskansen met een behoorlijk potentieel kunnen vinden. Mondiaal gezien groeien de economieën in een verschillend tempo. Er zijn heel wat struikelblokken en ijsbergen op ons pad, maar het potentieel van aandelen is volgens ons nog niet uitgeput, want ze zijn nog altijd redelijk gewaardeerd. Om uw verwachtingen in te lossen en al uw zorgen weg te nemen, hebben wij een reeks Patrimoine-fondsen in het leven geroepen, die zowel obligaties, valuta's als aandelen gebruiken om rendement te genereren. Voor Europa is er Carmignac Euro-Patrimoine, voor de opkomende landen Carmignac Emerging Patrimoine, en voor wie wereldwijd wil beleggen, is er ons internationale fonds Carmignac Patrimoine. In een wereld waarin het markttempo soms moeilijk kan worden ontcijferd, blijven wij de kortetermijnrisico's beheren om ervoor te zorgen dat onze beleggingen op onze voornaamste overtuigingen gebaseerd blijven.